Mars – co tak naprawdę wiemy o tajemniczej czerwonej planecie?

Które z najnowszych odkryć dotyczących Marsa są najbardziej fascynujące i obiecujące? Odpowiada astrofizyk Francis Rocard, odpowiedzialny za programy badawcze układu słonecznego we francuskim Państwowym Ośrodku Badań Kosmicznych (CNES).

Odkąd Giovanni Cassini odkrył południową czapę polarną w 1666, nasze zainteresowanie Marsem już nigdy nie osłabło. Lecz czerwona planeta oszczędnie zrzeka się swoich tajemnic.

Jedno jest pewne – około 3,5 miliarda lat temu woda płynęła po jej powierzchni, która stopniowo stawała się lodową pustynią. Trwają dyskusje na temat okresu istnienia tej wody, której przepływy spowodowały pojawienie się kanionów i sieci dolin wykrytych przez sondę Mariner 9 w 1972 roku.

"Mars jest najłatwiej dostępnym miejscem, z którego możemy dowiedzieć się, czy jesteśmy sami we wszechświecie. Obecność ciekłej wody w odległej przeszłości stanowi silny argument stojący za możliwością powstania tam życia. Na swoją misję Mars 2020 NASA ma wylądować na miejscu krateru Jezero, posiadającego deltę rzeczną (wylądował 18 lutego 2021 roku – przyp. tłum.). Miejsca na Marsie, w których w odległej przeszłości znajdowały się jeziora, są miejscami uwarunkowanymi do poszukiwań związków organicznych i śladów życia w przeszłości", wyjaśnia astrofizyk Francis Rocard.

Eksploracja Marsa – gruntowna praca

Autor Najnowszych wiadomości z Marsa, książki, w której szczegółowo opisuje bieżące programy badawcze, specjalista od czerwonej planety, oferuje fascynujący przegląd naszej dotychczasowej wiedzy.

„Bardzo podoba mi się zdanie Carla Sagana, jednego z założycieli egzobiologii - „Niezwykłe twierdzenia wymagają niezwykłych dowodów”. W tym kontekście nie można mówić o ostatnich niezwykłych odkryciach. Wręcz przeciwnie, ogromna, gruntowna praca została wykonana przez ostatnie dziesięciolecia.”

Pracę metodyczną, która wpisuje się w starannie opracowaną przez Amerykanów strategię, podsumować można tymi słowami: „Follow the water, follow the carbon, follow the life” („Podążaj za wodą, węglem i życiem”).

Bakterie... a życie?

„Dla poszukiwania wody, etapu prawie ukończonego, najważniejszym odkryciem, sięgającym piętnastu lat, były iły i uwodnione siarczany, odkryte dzięki Mars Express, europejskiej sondzie kosmicznej. Dziś wszystkie sondy, które lądują na Marsie, szukają miejsc gliniastych – najbardziej obiecujących, jeśli chodzi o odkrycie śladów dawnego życia, takich jak krater Gale, Jezero... Znaleziono około 100 000 miejsc o regionach osadowych, które są wskaźnikami długotrwałej obecności wody. To tylko 1% do 2% powierzchni planety!”

Astrofizyk wskazuje jednocześnie na inne ważne odkrycie, dokonane przez minilabolatorium SAM (Sample Analysis at Mars) na pokładzie Curiosity – stosunkowo ciężkie cząsteczki organiczne, zawierające do dziesięciu atomów węgla.

„To obiecujące odkrycie: aby na Marsie pojawiło się życie, musiała pojawić się chemia organiczna. Zatem musimy szukać cząsteczek organicznych o jak największej liczbie węgla”, mówi Francis Rocard.

„Nisze ekologiczne”

Odkrycie metanu, które zostało ogłoszone latem 2018 roku, wywołuje ekscytację – może być dowodem na to, że w marsjańskim podziemiu znajdują się gorące strefy (wulkaniczne plamy gorąca), prawdziwe "nisze ekologiczne", które mogą zawierać bakterie.

Możliwe, że istnieją podziemne jeziora, które jednak bardziej przypominają solankę niż wody gruntowe, gdzie aktywność biologiczna, choć utrudniona, byłaby możliwa. Dlatego istotne jest zrozumienie procesów odpowiedzialnych za emisję metanu, gdyż może być on równie dobrze pochodzenia ściśle mineralnego.

Poszukiwanie potencjalnego życia

Nad tymi badaniami ciąży jednak pewne ograniczenie: „Galaktyczne promieniowanie kosmiczne dociera do 1 metra głębokości marsjańskiej gleby i uszkadza cząsteczki organiczne, powodując ich całkowite zniszczenie.” To dlatego europejsko-rosyjska misja ExoMars, która wystartuje w 2022 roku, zabierze ze sobą wiertnię, pozwalającą na zejście do 2 metrów głębokości i dotarcie do nienaruszonych warstw.

„Dzięki ExoMars, lecz także misjom mającymi na celu pobranie próbek (MSR – Mars Sample-Return), będziemy w sposób konkretny szukać śladów skamieniałego życia, wyjaśnia Francis Rocard. Jeśli chodzi o poszukiwanie potencjalnego obecnego życia, bakterii w głębiach, nie zostało ono całkowicie porzucone!” Rozpoczęta tego lata (w lipcu 2020 – przyp. tłum.) wysłaniem misji Mars 2020 eksploracja Marsa wkracza realnie w trzeci etap – „Follow the life.” Podążaj za życiem.

Autor: 
Pascal Paillardet / Tłumaczenie: Zuzanna Duda
Dział: 

Dodaj komentarz

CAPTCHA
Przepisz kod z obrazka.
2 + 8 =
Rozwiąż proszę powyższe zadanie matematyczne i wprowadź wynik.