Wulkany - góry ognia, które chłodzą

Wydzielają lawę, popiół i gazy - ale wbrew pozorom, erupcje wulkanów mogą mieć nawet efekt chłodzący.

gotowespolki.jpg

Czym są wulkany?

Wulkany to otwory na powierzchni Ziemi, z których wraz z gazami wydostają się stopione skały z wnętrza Ziemi, zwane magmą. Gdy tylko magma znajdzie się na powierzchni ziemi, nazywana jest lawą. Duże stożki wulkaniczne z typowymi okrągłymi kraterami są dobrze znane. Jednak wulkany mogą mieć również kształt szczelinowy lub kotłowy. Przyczyną zjawiska wulkanizmu jest z jednej strony tektonika płyt: kiedy płyty tektoniczne oddalają się od siebie lub zderzają, magma znajdująca się pod nimi może wypływać do góry. Z drugiej strony, mogą one również występować w obrębie płyty w tzw. gorących punktach. Większość wulkanów występuje wzdłuż Pacyficznego Pierścienia Ognia, od zachodniego wybrzeża Ameryki Południowej po Alaski, Japonii i Indonezji.

goldsolar.png

Jakie jest znaczenie wybuchu wulkanów dla klimatu?

Gwałtowne, wybuchowe erupcje wulkanów, w wyniku których gaz i cząsteczki popiołu docierają do stratosfery, mogą powodować globalne zmiany klimatu. W szczególności, cząsteczki siarczanu powstałe z wulkanicznego dwutlenku siarki utrzymują się w atmosferze przez kilka lat i pochłaniają część promieniowania słonecznego. To ogrzewa stratosferę, ale jednocześnie zmniejszone promieniowanie powoduje ochłodzenie powierzchni Ziemi. W ten sposób skutki erupcji Pinatubo na Filipinach w 1991 roku mogły być mierzone jeszcze kilka lat później. Latem 1992 roku erupcja spowodowała globalny spadek średniej temperatury powietrza przy ziemi o około 0,5 stopnia Celsjusza. Z reguły jednak te efekty chłodzenia są tylko krótkotrwałe i z powodu zmiennych erupcji wulkanicznych bardzo nieregularne.

Nawet niewielkie erupcje emitują do atmosfery nie tylko parę wodną, ale także dwutlenek węgla jako istotny gaz cieplarniany. Jednak na tą chwilę wpływ wulkanów na ocieplanie klimatu ma niewielkie znaczenie. Szacuje się, że każdego roku wulkany emitują około 0,3 miliarda ton dwutlenku węgla, co stanowi tylko około jeden procent emisji CO2 spowodowanej przez człowieka. Od początku industrializacji średnia aktywność wulkaniczna na Ziemi nie wzrosła znacząco, tak więc wzrost zawartości CO2 w atmosferze i wynikające z tego zmiany klimatyczne nie są zasługą wulkanów.

Autor: 
Almut Cieschinger / Tłumaczenie: Paulina Leopold

Dodaj komentarz

CAPTCHA
Przepisz kod z obrazka.
3 + 9 =
Rozwiąż proszę powyższe zadanie matematyczne i wprowadź wynik.